De biokunst van Dorita Savert ofwel: het proces als product (door Aja Waalwijk)

Van 3 maart tot 10 april stelt nomadisch kunstenares Dorita Savert foto’s, schilderijen, aquarellen en installaties tentoon in Zaal 100 (De Wittenstraat 100, Amsterdam). Het betreft seriële producties waarin natuurlijke processen centraal staan en die ook vormtechnisch uit elkaar voortvloeien. Wat begon met kijkdozen om intimiteit te bewerkstelligen, leidde tot aquarellen en tekeningen van bloemen die letterlijk boven hun passe-partouts zweven. Ze geven daarmee volgens Dorita het papier de teerheid die ook droogbloemen karakteriseert. Haar recente installaties op klein formaat, gemaakt tussen 2022 en 2026, gaan hierop door. Ze bestaan uit platgedrukte planten die met glanzende bouten en moeren tussen dikke transparante platen perspex zijn geperst. Iets wat de organismen, net als in een kijkdoos, een ruimtelijk karakter geeft. Maar in tegenstelling tot een herbarium, waarbij planten zijn gedroogd om verrotting te voorkomen, is het proces van rotting bij Dorita uitgangspunt.  

Dorita: ‘De dingen staan niet stil. Er is niet alleen bloei om vast te leggen, maar ook vergankelijkheid, en dat is wat deze kunstwerken in zich dragen. Ik zie ze deels als tijdcapsules. Sommigen hebben schimmelvlekken of ze verpulveren tot stof, want wat ze gemeen hebben is dat ze keer op keer niet alleen van kleur verschieten, maar volledig veranderen, opgaan in iets anders. Bij een collectie paddenstoelen kwamen er witte wormpjes tussen de platen tevoorschijn en zelfs vliegjes die doorhadden dat ze er via de zijkant uit konden ontsnappen. Het zijn metamorfosen. Maar het is ook een spel met betekenissen en die veranderen ook vanwege de vorm waarin ik beelden giet. Ik combineer de planten uit deze serie derhalve met foto’s van industrieel erfgoed om door een mengvorm van technieken binnen en buiten in elkaar te laten overvloeien.’

Dorita brengt meerdere gelaagdheden in beeld door verschillende vormen van dieptewerking te combineren. Vanwege de dikke perspexplaten verkrijgen de planten ertussen ruimtelijkheid en door er foto’s achter te plaatsen wordt er een dimensie aan toegevoegd. De achtergrondfoto’s tonen in onbruik geraakte industriële complexen, zoals aangetaste en overgroeide hallen of machines. Ze suggereren, vanwege o.a. een perspectivisch verloop, een andere vorm van ruimtebeleving dan die van de perspex platen. Maar daar houdt het niet mee op. Door de foto’s op transparant papier af te drukken, wordt ook de omgeving, ofwel de kleur of structuur van de plek waar het werk hangt, integraal deel. Het kunstwerk gaat er een symbiose mee aan. Je kunt ook stellen dat het kunstwerk zich ruimtelijk uitstrekt tot voorbij zijn begrenzing.

Deel van de tentoonstelling bestaat ook uit een serie landschapsfoto’s op aluminium. Door twee min of meer gelijke foto’s verticaal samen te voegen en de laagste ondersteboven te hangen ontstaan ogenschijnlijke waterspiegelingen. Zelfs een omgekeerde blauwe lucht lijkt een weerspiegeling, maar schijn bedriegt; het landschap eronder is niet zomaar een omkering. En behalve een aantal schilderijen van bloemen, fluweelachtig opgezet voor deels wazige achtergronden, zijn er ook geschilderde landschapen, aangevuld met in rode verf opgezette kalligrafische elementen.

Dorita: ‘Na een hersenbloeding van mijn vader maakte ik een aantal geschilderde landschappen met symbolen ontleend aan programmeertaal uit de computerwereld.’

De figuren zijn afkomstig uit flowcharts (stroomdiagrammen). Dat zijn schematische voorstellingen om processen te visualiseren of om fouten en knelpunten daarin te kunnen vinden. Ik zag ze als symbolisch voor gaten in het geheugen. Ik vroeg mij af: ‘Waar kijken we naar? Wat denken we te zien?’ Ik maak nu ook tekeningen aan de hand van een microscoop. Ook daarmee breng ik een proces in beeld. Ik zie nu planten waarin op microniveau ook weer torretjes blijken te leven en die teken ik dan, maar wel abstract, in de zin van fragmentatie: schildjes, vleugeltjes, losliggende schilfers. Inclusiviteit betekent voor mij interactieve ruimtes in beeld brengen. Omgevingen zijn van belang, bestaan uit sferen die elkaar aanvullen. In een nieuwe serie van korte filmpjes, foto’s en tekeningen gebruik ik geo-coördinaten als titels. Ze duiden de plek waar het werk is ontstaan, zijn een vorm van locatie-kunst, dus als een cartograaf geef ik nu vorm aan  manieren om locaties te verbinden. Landschappen zijn stukjes natuur. Maar waar ben je? Waar voel je je thuis? Her en der vind ik nog plekken waarvan ik denk: dat is een locatie om graag te zijn, zo’n plek die het gevoel geeft dat je bent; onderdeel van het weer, de sterren, de lucht, de lente, het najaar. Buiten zijn is dan onderdeel zijn van het buiten; een opgaan in iets als een vis in het water.’ Op zondag 15 maart is er vanaf 15:00 uur de gelegenheid de kunstenares te ontmoeten.